Hợp đồng tiền hôn nhân

Thỏa Thuận Tiền Hôn Nhân Có Thể Bị Yêu Cầu Tuyên Vô Hiệu Không

Tác giả
Stephen Le

Thỏa thuận tiền hôn nhân có thể bị yêu cầu tuyên vô hiệu không

Thỏa thuận tiền hôn nhân tại Việt Nam có thể bị tuyên vô hiệu, toàn bộ hoặc một phần, nhưng chỉ bởi tòa án và chỉ trên những căn cứ luật định. Cho tới khi tòa án ra phán quyết, một thỏa thuận được lập đúng quy định vẫn ràng buộc cả hai vợ chồng, và bên muốn hủy bỏ phải chứng minh vì sao thỏa thuận đó không thể đứng vững. Phần lớn yêu cầu kiểu này phát sinh trong quá trình ly hôn, đúng lúc thỏa thuận bắt đầu quyết định ai giữ tài sản nào.

Bài viết này nhìn vấn đề từ góc độ của người muốn phản đối một thỏa thuận tiền hôn nhân, hoặc đang lường trước việc bên kia sẽ làm vậy. Nội dung bao gồm ai có quyền yêu cầu, những căn cứ có ý nghĩa trên thực tế, các thời hạn, và tài sản của hai vợ chồng sẽ ra sao nếu thỏa thuận không còn hiệu lực. Về câu hỏi rộng hơn là thỏa thuận tiền hôn nhân được nhìn nhận thế nào tại Việt Nam, xem bài viết về giá trị pháp lý của thỏa thuận tiền hôn nhân.

Chỉ tòa án mới có quyền tuyên một thỏa thuận tiền hôn nhân vô hiệu

Thỏa thuận tiền hôn nhân tại Việt Nam phải được lập thành văn bản trước khi đăng ký kết hôn, và phải được công chứng hoặc chứng thực (Điều 47 Luật Hôn nhân và gia đình). Hình thức đó có ý nghĩa khi thỏa thuận về sau bị phản đối. Theo pháp luật về công chứng của Việt Nam, văn bản đã được công chứng có hiệu lực thi hành đối với các bên và có giá trị chứng cứ. Những tình tiết được ghi nhận trong đó không phải chứng minh lại, trừ khi bị tòa án tuyên vô hiệu.

Điều này đặt gánh nặng chứng minh hoàn toàn lên bên yêu cầu. Việc từ chối thực hiện thỏa thuận, hay trình bày với tòa rằng thỏa thuận giờ đây không công bằng, tự nó không mang lại kết quả gì. Bên yêu cầu phải chỉ ra một căn cứ pháp lý cụ thể và chứng minh được những tình tiết đứng sau căn cứ đó.

Ai có quyền yêu cầu tuyên thỏa thuận tiền hôn nhân vô hiệu

Cả vợ và chồng đều có quyền yêu cầu tòa án tuyên thỏa thuận vô hiệu. Người có quyền, lợi ích hợp pháp bị thỏa thuận xâm phạm cũng vậy, chẳng hạn một người con hoặc một thành viên khác trong gia đình, hoặc người giám hộ của họ. Nội dung này được quy định tại Thông tư liên tịch 01/2016, văn bản hướng dẫn tòa án áp dụng pháp luật về thỏa thuận chế độ tài sản của vợ chồng. Vì một thỏa thuận có thể vô hiệu do xâm phạm nghiêm trọng quyền thừa kế của thành viên gia đình, yêu cầu cũng có thể phát sinh sau khi một bên vợ chồng qua đời, ví dụ từ người con cho rằng thỏa thuận cắt vào phần thừa kế mà pháp luật bảo vệ cho mình.

Yêu cầu này không nhất thiết phải là một vụ việc riêng. Khi tòa án đang giải quyết một tranh chấp mà thỏa thuận có ảnh hưởng tới, thường gặp nhất là một vụ ly hôn có yêu cầu chia tài sản, một bên có thể đề nghị ngay trong vụ án đó rằng thỏa thuận bị tuyên vô hiệu. Tòa án khi ấy phải xem xét vấn đề này. Nếu kết luận thỏa thuận vô hiệu toàn bộ hoặc một phần, tòa phải nêu rõ trong bản án hoặc quyết định.

Các căn cứ pháp lý để tuyên thỏa thuận tiền hôn nhân vô hiệu

Điều 50 Luật Hôn nhân và gia đình quy định ba căn cứ:

  • Thỏa thuận không đáp ứng điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự. Những điều kiện này đến từ Bộ luật Dân sự. Mỗi bên phải có năng lực hành vi dân sự và phải ký kết một cách tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa hay nhầm lẫn nghiêm trọng, đồng thời nội dung và hình thức phải hợp pháp.
  • Thỏa thuận vi phạm các quy định cơ bản về chế độ tài sản của vợ chồng tại các Điều 29 đến 32 của luật, chẳng hạn quyền bình đẳng đối với tài sản chung, việc bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình, và việc bảo vệ chỗ ở của gia đình.
  • Thỏa thuận xâm phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng hoặc quyền thừa kế của vợ, chồng, con hoặc thành viên khác trong gia đình.

Thỏa thuận tiền hôn nhân được phép và không được phép chứa những nội dung gì là một chủ đề riêng, trình bày trong bài viết về những gì được và không được đưa vào thỏa thuận tiền hôn nhân. Phần còn lại của bài này tập trung vào cách một yêu cầu tuyên vô hiệu diễn ra.

Các căn cứ này vận hành ra sao trên thực tế

Bản thân các căn cứ thì ngắn gọn. Việc một yêu cầu có được chấp nhận hay không phụ thuộc vào mức độ phù hợp giữa căn cứ và tình tiết thực tế, và có một vài tình huống hay gặp.

Tài sản bị che giấu hoặc kê khai sai. Một yêu cầu phổ biến phát sinh khi một bên phát hiện trong quá trình ly hôn rằng bên kia nắm giữ nhiều tài sản hơn hẳn những gì đã công bố lúc ký thỏa thuận. Căn cứ ở đây là lừa dối. Chỉ chứng minh rằng bên kia hóa ra giàu hơn mình tưởng là chưa đủ. Bên yêu cầu phải chứng minh mình đã bị đánh lừa về một điều có ý nghĩa quyết định, và nếu biết sự thật thì đã không ký với những điều khoản đó.

Áp lực trước ngày cưới. Nhiều người kể lại rằng họ được đưa bản thỏa thuận chỉ vài ngày trước lễ cưới. Theo Bộ luật Dân sự, đe dọa hoặc cưỡng ép là việc cố ý buộc người khác phải xác lập một giao dịch nhằm tránh thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín, nhân phẩm hoặc tài sản của chính họ hay người thân thích. Áp lực thông thường, như một thời hạn sát ngày cưới, tự nó không đáp ứng tiêu chí đó. Nhưng nó vẫn có thể hỗ trợ cho yêu cầu khi đi cùng những tình tiết khác, chẳng hạn một bên không hiểu mình đang ký gì.

Người nước ngoài và vấn đề ngôn ngữ. Khi một bên không đọc thạo tiếng Việt và các điều khoản không được giải thích đúng mức, vấn đề trở thành họ có hiểu điều mình đồng ý hay không. Trong loại yêu cầu này, hồ sơ công chứng, bao gồm việc văn bản được dịch và giải thích ra sao khi ký, sẽ được xem xét rất kỹ. Trường hợp thỏa thuận được ký ở nước ngoài chứ không phải tại Việt Nam thì phát sinh những câu hỏi riêng về luật áp dụng, nội dung này được trình bày trong bài viết về thỏa thuận tiền hôn nhân cho các cặp đôi khác quốc tịch.

Sai sót về thời điểm và hình thức. Một thỏa thuận ký sau khi đã đăng ký kết hôn thì không thể vận hành như một thỏa thuận tiền hôn nhân, và một thỏa thuận chưa từng được công chứng hoặc chứng thực thì không đáp ứng yêu cầu về hình thức. Những yêu cầu loại này là rõ ràng nhất, dù yêu cầu dựa trên lỗi hình thức có chịu các thời hạn nói ở phần dưới.

Nội dung khiến một người không còn được bảo đảm. Thông tư liên tịch 01/2016 nêu ví dụ về những thỏa thuận không đạt trên căn cứ này. Một là thỏa thuận theo đó một bên chuyển toàn bộ tài sản của mình cho bên kia, không còn gì để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng đang có đối với một thành viên gia đình. Hai là thỏa thuận tước đi của người con đã thành niên mà không có khả năng lao động phần di sản mà pháp luật bảo vệ cho họ. Ở trường hợp thứ hai, thỏa thuận chỉ vô hiệu trong phạm vi phần của người con đó.

Những lập luận tự thân không làm thỏa thuận vô hiệu

Một số lý do mà các cặp vợ chồng hay nêu ra khi muốn hủy thỏa thuận lại không phải là căn cứ theo pháp luật Việt Nam. Biết lý do nào không đủ sẽ tiết kiệm thời gian, và trong một vài trường hợp, lập luận đó vẫn có ý nghĩa theo một cách khác.

  • Thỏa thuận không công bằng hoặc thiên lệch. Điều 50 không có căn cứ chung về sự không công bằng. Một thỏa thuận thiên lệch chỉ không có hiệu lực khi vượt qua một trong những giới hạn luật định, ví dụ khiến gia đình không thể đáp ứng nhu cầu thiết yếu, hoặc xâm phạm nghiêm trọng quyền được cấp dưỡng hay quyền thừa kế.
  • Hoàn cảnh đã thay đổi. Thỏa thuận tiền hôn nhân không hết hạn, và việc sinh con hay việc nhiều năm trôi qua không làm thỏa thuận vô hiệu. Quyền được cấp dưỡng của con được bảo vệ bất kể thỏa thuận quy định thế nào, và vợ chồng muốn thỏa thuận phản ánh tình hình mới thì có thể cùng nhau sửa đổi, như trình bày dưới đây.
  • Bên kia ngoại tình. Việc ngoại tình, hay lỗi khác trong việc hôn nhân đổ vỡ, không phải căn cứ để tuyên thỏa thuận vô hiệu. Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, một thỏa thuận có hiệu lực sẽ điều chỉnh việc chia tài sản khi ly hôn. Các quy định luật định, trong đó có thẩm quyền của tòa án xem xét lỗi của mỗi bên, chỉ áp dụng cho những vấn đề mà thỏa thuận bỏ ngỏ hoặc quy định không rõ.
  • Không bên nào có luật sư. Pháp luật Việt Nam không yêu cầu mỗi bên phải có tư vấn pháp lý độc lập trước khi ký. Việc thiếu tư vấn tự nó không làm thỏa thuận vô hiệu, dù đây có thể là chứng cứ đáng kể khi một bên lập luận rằng mình không hiểu các điều khoản.

Thời hạn yêu cầu tuyên thỏa thuận tiền hôn nhân vô hiệu

Khi yêu cầu dựa trên các căn cứ chung của Bộ luật Dân sự, thời hiệu hai năm của Bộ luật Dân sự được áp dụng (Điều 132). Thời điểm bắt đầu tính hai năm phụ thuộc vào căn cứ:

  • Với lừa dối hoặc nhầm lẫn, tính từ khi bên đó biết hoặc phải biết về việc này.
  • Với đe dọa hoặc cưỡng ép, tính từ khi hành vi đe dọa, cưỡng ép chấm dứt.
  • Với lỗi về hình thức, tính từ ngày thỏa thuận được xác lập.

Nếu không có yêu cầu nào được đưa ra trong thời hạn đó, thỏa thuận không còn bị phản đối trên căn cứ ấy nữa. Một số căn cứ thì không có thời hiệu, trong đó có nội dung vi phạm điều cấm của luật.

Những mốc bắt đầu này tạo ra khác biệt thực sự. Người phát hiện tài sản bị che giấu trong quá trình ly hôn thường vẫn còn trong thời hiệu, bởi đồng hồ cho căn cứ lừa dối chạy từ thời điểm phát hiện. Một yêu cầu chỉ dựa trên lỗi hình thức lại tính từ lúc ký, nên có thể đã đóng lại từ lâu vào thời điểm hôn nhân đổ vỡ nhiều năm sau đó.

Điều gì xảy ra khi thỏa thuận tiền hôn nhân bị tuyên vô hiệu

Việc tuyên thỏa thuận vô hiệu không ảnh hưởng tới bản thân cuộc hôn nhân, mà chỉ tới chế độ tài sản điều chỉnh nó. Nếu toàn bộ thỏa thuận vô hiệu, hai vợ chồng được coi như chưa từng lập thỏa thuận, và chế độ tài sản theo luật định được áp dụng kể từ ngày kết hôn. Nói khái quát, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân khi đó là tài sản chung, được chia khi ly hôn theo quy định thông thường thay vì theo các điều khoản của thỏa thuận. Nếu chỉ một phần thỏa thuận vô hiệu thì chỉ phần đó được thay bằng quy định luật định, phần còn lại vẫn tiếp tục áp dụng.

Khi tài sản đã được chuyển giao theo một điều khoản về sau bị tuyên vô hiệu, nguyên tắc chung của Bộ luật Dân sự là phải hoàn trả những gì đã nhận, hoặc thanh toán giá trị nếu không thể hoàn trả. Người thứ ba ngay tình trong giao dịch liên quan tới tài sản đó có thể được bảo vệ. Đây là một lý do khiến những vụ việc kiểu này cần được xử lý cẩn trọng khi có đất đai, cổ phần công ty hoặc một doanh nghiệp liên quan.

Vợ chồng có thể cùng nhau hủy thỏa thuận tiền hôn nhân không

Không phải thỏa thuận tiền hôn nhân nào chấm dứt cũng phải đi qua tòa án. Trong thời kỳ hôn nhân, vợ chồng nếu cùng mong muốn thì có thể sửa đổi thỏa thuận hoặc chấm dứt nó mà không cần bất kỳ yêu cầu tuyên vô hiệu nào. Theo Điều 49 Luật Hôn nhân và gia đình và Điều 17 Nghị định 126/2014, họ có thể sửa đổi một phần hoặc toàn bộ thỏa thuận, hoặc thỏa thuận chuyển sang áp dụng chế độ tài sản theo luật định. Văn bản mới phải được công chứng hoặc chứng thực, và có hiệu lực kể từ ngày đó.

Việc sửa đổi kiểu này có giá trị cho tương lai. Quyền và nghĩa vụ về tài sản phát sinh trước đó vẫn có giá trị trừ khi vợ chồng có thỏa thuận khác, và vợ chồng phải cung cấp thông tin liên quan về sự thay đổi cho người thứ ba mà họ giao dịch, chẳng hạn bên cho vay. Đây là một kết cục rất khác so với việc tòa án tuyên thỏa thuận vô hiệu, khi thỏa thuận được coi như chưa bao giờ được áp dụng.

Điều gì khiến một thỏa thuận tiền hôn nhân khó bị phản đối

Cũng chính những quy định đó cho bên còn lại biết điều gì giúp thỏa thuận đứng vững. Một thỏa thuận tiền hôn nhân ở vị thế mạnh nhất khi được công chứng từ sớm chứ không phải vào phút chót trước lễ cưới, khi tài sản của mỗi bên đã được công bố và việc công bố đó được ghi nhận, khi người nước ngoài được dịch và giải thích các điều khoản, và khi nội dung nằm trong những giới hạn mà pháp luật bảo vệ, đặc biệt là về cấp dưỡng và thừa kế.

Những điểm yếu cũng có thể khắc phục trong thời kỳ hôn nhân qua thủ tục sửa đổi nói trên. Sửa một vấn đề đã biết theo cách đó đơn giản hơn nhiều so với việc bảo vệ một thỏa thuận có khiếm khuyết trước tòa về sau.

Yêu cầu hoặc bảo vệ một thỏa thuận tiền hôn nhân tại Việt Nam

Một thỏa thuận tiền hôn nhân cụ thể có thể bị tuyên vô hiệu hay không phụ thuộc vào câu chữ của thỏa thuận, cách nó được lập, và những gì đã xảy ra kể từ khi ký. Đội ngũ luật sư về thỏa thuận tiền hôn nhân của Family Lawyers Vietnam đại diện cho cả hai phía, từ việc đánh giá một thỏa thuận có thể bị phản đối hay không, đưa ra hoặc bảo vệ trước yêu cầu đó trong một vụ ly hôn, cho tới việc rà soát hoặc sửa đổi thỏa thuận đang có để nó đứng vững. Chúng tôi đã tư vấn cho nhiều cặp đôi, trong đó có người nước ngoài đến từ rất nhiều quốc gia, về thỏa thuận tiền hôn nhân tại Việt Nam. Liên hệ với chúng tôi qua [email protected] để được tư vấn bảo mật.

Chúng Tôi Giúp Đỡ Bạn Như Thế Nào?

Cho Chúng Tôi Biết Về Yêu Cầu Của Bạn ↓

Khách hàng vui lòng điền thông tin vào biểu mẫu dưới đây để được liên hệ trong thời gian sớm nhất.

Hãy gọi cho chúng tôi

(+84 28) 36 22 77 30

Hoặc gửi email đến

[email protected]

Hoặc Gặp Chúng tôi Trực tiếp Tại:

Tòa nhà Lê & Trần – Trụ sở chính:
Khu 284 (Toà nhà số 9), Đường Nguyễn Trọng Tuyển, Phường Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh


Chi Nhánh Hà Nội:
Tòa nhà Naforimex – Văn phòng Hà Nội: Tầng 8 – 19 Bà Triệu, Phường Cửa Nam, Thành phố Hà Nội

Family Lawyers
Trụ sở chính

Tòa nhà Lê & Trần – Trụ sở chính: Khu nhà 284 (Tòa nhà 9), Đường Nguyễn Trọng Tuyển, Phường Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh

Chi nhánh Hà Nội

Tòa nhà Naforimex – Văn phòng Hà Nội: Tầng 8 – 19 Bà Triệu, Phường Cửa Nam, Thành phố Hà Nội

Gửi email cho chúng tôi qua [email protected] or give us a call

(+84 28) 36 22 77 30

© 2026 © Family Lawyers. All rights reserved Bảo mật & Điều khoản sử dụng | Privacy Policy